Sevgili üyelerimiz/gönüllülerimiz ve kamuoyuna saygıyla bildiririz.
Bugün, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nde; erişilebilirliğin, bağımsızlığın ve eşit katılımın herkes için temel bir hak olduğunu bir kez daha hatırlatıyoruz. Eşpedal Derneği olarak, engellilik haklarının yalnızca fiziksel düzenlemelerle sınırlı olmadığını; bilgiye, dijital hizmetlere ve kamusal yaşama tam ve eşit erişimin de vazgeçilmez bir insan hakkı olduğunu vurguluyoruz. Uluslararası sözleşmeler ve standartlar, devletleri ve hizmet sağlayıcıları bu hakkı güvence altına almakla yükümlü kılar.
Dijital erişilebilirlik, günümüz dünyasında sosyal hayata katılımın anahtar unsurlarından biridir. Web siteleri, mobil uygulamalar, e-devlet sistemleri, bankacılık hizmetleri, toplu taşıma altyapıları, kiosklar, trafik sinyalizasyonları ve daha birçok teknolojik çözüm; herkes tarafından algılanabilir, anlaşılabilir ve kullanılabilir olmalıdır. Özellikle görme engelliler için ekran okuyucu uyumluluğu, anlamlı başlık yapıları, ARIA etiketleri, sesli ve titreşimli geri bildirim, yüksek kontrast, ölçeklenebilir yazı tipleri, erişilebilir PDF/Word dokümanları, alternatif metinler ve braille uyumluluğu hayati önem taşır.
Bu çözümler yalnızca teknik bir gereklilik değil; bağımsız hareket etme hakkının, kamu hizmetlerinden eşit yararlanma hakkının ve toplumsal hayata tam katılımın ön koşuludur.
Görme engellilerin dijital erişilebilirlik ihtiyaçlarına katkı sağlayabilecek uygulama ve teknolojiler:
• WCAG standartlarına uygun web siteleri (klavye ile gezinme, ARIA rolleri, anlamlı başlık yapıları).
• Erişilebilir mobil uygulamalar (sesli gezinme desteği, büyük dokunma alanları, erişilebilir bildirimler).
• ATM ve ödeme terminallerinde sesli yönlendirme, fiziksel butonlar ve braille etiketleri.
• Toplu taşımada araç içi ve duraklarda sesli + görsel anons sistemleri.
• Sesli trafik ışıkları ve akıllı yaya geçidi teknolojileri.
• Şehir içi yönlendirme uygulamalarında sesli tarif ve çevresel nesne tanıma özellikleri.
• Kiosklar, bilet makineleri ve kamu terminallerinde erişilebilir arayüzler.
• Yapay zeka destekli görsel tanımlama ve OCR tabanlı seslendirme çözümleri.
Yerel yönetimlerin ve özel sektörün rolü kritik önemdedir.
Kamu alımlarında erişilebilirlik şartı aranmalı; şehir planlaması, toplu taşıma projeleri ve dijital hizmet tasarımları en başından erişilebilirlik kriterleriyle yürütülmelidir. Özel şirketler ise hizmetlerini WCAG ve ISO/IEC erişilebilirlik standartlarına uyumlu hale getirerek toplumsal sorumluluklarını yerine getirmelidir. Bu, hem etik bir zorunluluk hem de ekonomik ve sosyal açıdan daha kapsayıcı toplumların kurulmasının temel koşuludur.
Eşpedal Derneği olarak tüm kamu kurumlarını, yerel yönetimleri ve özel sektör temsilcilerini;
1. Hizmet ve ürünlerinde en az WCAG AA düzeyinde dijital erişilebilirlik hedeflemeye,
2. Erişilebilirlik denetimleri, kullanıcı testleri ve engelli bireylerle ortak tasarım süreçleri yürütmeye,
3. Kamu ihalelerinde erişilebilirliği bir ön koşul haline getirmeye,
4. Personel eğitimleri ve farkındalık programları oluşturmaya
davet ediyoruz.
3 Aralık Dünya Engelliler Günü vesilesiyle bir kez daha hatırlatıyoruz:
Erişilebilirlik bir ayrıcalık değil, herkes için devredilemez bir haktır.
Bugün atılacak güçlü adımlar, yarının daha adil, kapsayıcı ve bağımsız yaşamı destekleyen şehirlerini mümkün kılacaktır.
Eşpedal Derneği
Yönetim Kurulu
03.12.2025
